Wojciech Jóźwiak: Polemizuję!

Mam wrażenie, że dyskutanci mechanicznie przenoszą szamańskie stosunki z LASU na MIASTO. Tzn. miasto jest traktowane przez Was jako niezależny żywioł, zamieszkany przez jakieś duchy. Że istnieje jakiś „las miasto”. To jest nieporozumienie, ponieważ miasto jest bytem ludzkim, a różnica - między tym, jak żyje się w konfrontacji z bytem ludzkim, a bytem nieludzkim, przyrodą, dziczą, anekumeną - jest fundamentalna. Miasto wymusza pewne sztywne i celowe zachowania, ponieważ w każdej chwili można zostać skarconym. Np. nie możesz położyć się w dowolnym miejscu, np. na jezdni. Różnica między zachowaniem człowieka-podmiotu w mieście i w lesie (dziczy) jest taka, że najpierw trzeba ją ZBADAĆ, a dopiero potem ewentualnie fantazjować o szamaniżmie w mieście.
Spróbujcie najpierw zacząć porównywać bycie-w-mieście z byciem-w-lesie. To jest potencjalnie wielki obszar do przemyśleń i odkryć. Trudność jest taka, że to, co zauważamy na starcie, jest beznadziejnie banalne, itd.

Marcin Hładki: Przyjmuję wyzwanie do polemiki :-)

Miasto jest równie naturalne jak las, jest naturalnym produktem ludzkiej małpy. Już dawno przekroczyło rozmiar, w którym było bytem ludzkim. Wielkie miasta - jak choćby Warszawa, ale w głowie mam też Madryt, Barcelonę, Paryż, Berlin (te widziałem) - stają się żywiołem tak samo obcym i „nieludzkim”, jak góry czy morze. To, że w mieście jest łatwiej przeżyć niż na pustyni, nie zmienia wiele. Nadal jest to miejsce, w którym jest się samotnym i gdzie można zachowywać się swobodnie: położyć na jezdni nie, tak jak nie można się położyć na dnie rzeki, ale już siedzieć i medytować na kładce nad autostradą można (robiłem to kiedyś). Można też usiąść na chodniku i patrzeć na nogi przechodzącego tłumu (tłumu właśnie, bo już ludzi nie widać); można wchodzić do sklepów i oglądać przedmioty, tak jakby się je widziało po raz pierwszy, i inne takie rzeczy też można robić.

Reakcje publiczności na tego rodzaju zachowania są bardzo słabe. W wielkim mieście, w zasadzie, nie jest się dostrzeganym przez innych; "skarconym" można zostać wyłącznie przez różne policje, a i to rzadko, np. siedzenie na murku nie budzi u nich żadnego zainteresowania i to niezależnie od sposobu siedzenia - żeby zwrócić na siebie uwagę strażników, trzeba się bardziej postawić. Zwykli, niesłużbowi, ludzie starają się nie wpuszczać w swoje pole uwagi żebraków, kloszardów, ulotkarzy i całkiem wygodnie daje się zmieścić w tej niszy.

Nieco inaczej jest w rejonach nie nawiedzanych przez pieszych, tam rzeczywiście można być zauważonym i przepędzonym przez ochroniarzy. Jednak nie wszędzie, nie od razu, a same te miejsca – zaplecza supermarketów, chodniki przy przelotowych ulicach - są zupełnie inne przez swoje opuszczenie.

Także galerie handlowe dosyć ściśle pilnują „właściwego” zachowania, choć tam też jest niezwykła, nachalna obecność firm i marek.

Najbardziej „udomowione” i najmniej naładowane są dla mnie rejony, gdzie jest „przyjemnie”: ulice niedużych albo jednorodzinnych domów, bazary, ciągi sklepów przy mniejszych ulicach - tam rzeczywiście jest prawie jak w domu.

Najłatwiej jest widzieć miasto przez pryzmat rzeczy, które ma się tam do załatwienia, a resztę traktować jak uciążliwość. Ale to jest podobne do pójścia do lasu po jagody: mokro w butach, komary gryzą i trzeba się schylać. I las, i miasto widziane utylitarnie, są beztreściowe i niezamieszkane. Łatwiej jest myśleć o lesie, jako miejscu pełnym innych istot, bo nagromadziło się mnóstwo opowieści o istotach „z lasu”, a takie opowieści o istotach ukrywających się w mieście dopiero powstają.

Więc tak, miasto jest zamieszkane przez duchy i żywioły, i tak można się im przyglądać, i korzystać z nich do wglądu w odmienne stany umysłu. (Szamańskie, można by powiedzieć, ale nie lubię tego słowa - zbyt nieokreślone się zrobiło).

BTW: zauważyłem po napisaniu, że na liście wielkich miast nie wymieniam innych polskich, ale także Rzymu i Santiago (w Chile), które też widziałem, a które jakoś mi nie wpadły w tę kategorię...